In het Amsterdamse Theater Bellevue is vanmiddag, 25 april 2010, de Annie M.G. Schmidtprijs 2009 toegekend aan Sara Kroos, tekstschrijver Arthur Japin en componist Martijn Breebaart voor hun lied Nachtkaravaan. De prijs werd uitgereikt door de voorzitter van het Annie M.G. Schmidt Huis, mevrouw Tineke Netelenbos.
De Annie M.G. Schmidtprijs, een initiatief van Buma Cultuur en het Amsterdams Kleinkunst Festival, is ingesteld om het beste lied te bekronen dat in het voorgaande jaar is uitgevoerd in een Nederlands theater. De prijs – 3.500 euro en het bronzen borstbeeld van Annie M.G. Schmidt gemaakt door Frank Rosen – is beschikbaar gesteld door Buma Cultuur. De jury bestond dit jaar uit Cor Bakker, Lars Boom, Paul van Vliet, Rinske Wels en Jacques Klöters (voorzitter).
De jury was unaniem in haar keuze voor Nachtkaravaan en sprak over “een prachtige combinatie van tijdloze poëzie en eigentijdse muziek”. Zij kwalificeerden het lied als “een vrolijke ode aan de onafhankelijkheid”.
De middag in Theater Bellevue werd gepresenteerd door Hans van Willigenburg. Voorafgaand aan de uitreiking verzorgde oud-Annie M.G. Schmidtprijswinnaar Theo Nijland een gastoptreden. Na de prijsuitreiking door Tineke Netelenbos zong Sara Kroos het winnende lied Nachtkaravaan.
Juryrapport Annie M.G. Schmidtprijs 2009
En zo kwam de jury van de Annie M.G. Schmidtprijs dus op een zaterdagmiddag bij elkaar. Een aantal mannen van middelbare leeftijd die zelf ook veel liedjes hadden geschreven en een jonge vrouw die heel veel in het theater zit en dus veel kijk heeft op de zaken die daar spelen. We kenden elkaar vooral van naam en
niet van smaak en moesten het dus toch eens zien te worden.
Van wat voor liedjes houden we eigenlijk, vroegen we elkaar. Van goeie liedjes zo bleek, van professioneel goed geschreven en goed gebrachte liedjes. Niet te vaag, geen gerijmel, een goeie structuur en helderheid, geen eenmalige uitschieter van een amateur. Liedjes die je vaker wilt horen met muziek die er werkelijk toe doet en die competent gemaakt is. Liedjes die overeind blijven naast het werk van Annie Schmidt en Harry Bannink, liedjes gemaakt door mensen die thuishoren in het prachtige rijtje namen van de winnaars van de afgelopen jaren.
Maar zijn er wel van dat soort liedjes momenteel? De jury had niet het idee dat er thans veel betere liedjes geschreven worden dan vroeger. Er werd indertijd veel meer geschreven, er verscheen veel meer op de plaat,
de kleinkunst was veel meer op de radio en televisie en kon zich diep in het collectieve geheugen nestelen waarin het nog steeds aanwezig en oproepbaar is. Zijn de musicalliedjes van nu bijvoorbeeld net zo goed als het werk van Annie Schmidt en Harry Bannink? Slaan de huidige cabaretliedjes nog net zo aan als vroeger?
Er zijn hoopvolle tendensen vond de jury. Er zijn weer jonge cabaretiers die volop muziek in hun programma’s doen: Claudia de Breij, Johan Hoogeboom, Sara Kroos, Mike & Thomas, Katinka Polderman of Daniël Samkalden.
Maar bereikt dat repertoire een breed publiek? De media hadden die brugfunctie maar ook daar is veel
veranderd. De grote platenmaatschappijen vechten voor hun voortbestaan en zijn in buitenlandse handen,
steken weinig geld meer in het nationale product. Er zijn dus veel kleine labels met kleine promotiebudgetten
en veel particuliere initiatieven zonder geld. Er worden nog maar weinig cd's verkocht. Als je 1000 albums
verkoopt sta je al op de hitlijst tegenwoordig.
Het kleinkunstlied is op de televisie een wegzapmoment geworden dat ten hoogste 1 minuut mag duren waardoor de winnaar van de Annie M.G. Schmidtprijs van vorig jaar - Stoute Heleen - totaal verminkt op de televisie te horen was.
De vanzelfsprekendheid dat het kleinkunstlied de hele dag op de radio langs kan komen, is verdwenen. De radio is ingedeeld in doelgroepen met bijbehorende muzikale formats. Het kleinkunstlied is vrijwel uitsluitend nog op radio 2 te horen. Maar daar kwam eerst horizontale programmering in genres. Zo werd
kleinkunst een dagelijkse tijdsbalk.
Daarna werden die kleinkunstprogramma’s allemaal op de zondagavond gezet en per september gaat die hele
zondag veranderen en wil men het kleinkunstlied verbannen naar Radio Nostalgia op radio 5. Op de bekende
zenders horen we dan alleen nog Borsato, Acda en de Munnik en Bløf. Met alle respect voor deze grootheden, op radio 2 gaat het bekende het goede verdrijven. Het kleinkunstlied wordt nog verder in de marge gedrongen.
Na dit vastgesteld te hebben, begonnen we vrolijk te jureren. We waren het eigenlijk heel snel eens. Er waren meerdere liedjes ingestuurd die hoog scoorden. Een liedje sprong er uit, dat na een korte discussie won.
De muziek viel het eerste op. Prettig om naar te luisteren, heel goed te draaien op de radio, kennelijk gemaakt
door een vakman die de tegenwoordige muziek goed kent, een stevige muzikale achtergrond heeft en een kwalitatief hoog product aflevert. Hoe je dat merkt? Nou bijvoorbeeld aan kleine dingen als een heerlijke
aflopende baslijn in het refrein.
De tekst van dit prachtige lied is geschreven door iemand die er les in gehad heeft van Willem Wilmink. Sterk beeldend geschreven en ons een beetje terugbrengend in de sfeer van Lennaert Nijgh, de sfeer van een hedendaagse Jeroen Bosch. Het lied is een vrolijke ode aan de onafhankelijkheid zoals die in de hele geschiedenis van het cabaret, sinds Mens durf te leven van Dirk Witte, heeft geklonken. Poëtisch, maar niet
tè, een prachtige combinatie van tijdloze poëzie en eigentijdse muziek, een feest om naar te luisteren.
Het lied wordt gezongen en is op de plaat gezet door een jonge, eigenzinnige en toch succesvolle cabaretière die een steeds grotere plaats geeft aan de muziek in haar programma.
Het lied hoort volgens de jury helemaal thuis in het rijtje van de Annie M.G. Schmidtprijswinnaars van de afgelopen jaren, ik heb het over het lied Nachtkaravaan van Martijn Breebaart, Arthur Japin en Sara Kroos!